PATENT İLE İLGİLİ BİLGİLER
|
TÜRKİYE'DEKİ PATENT SİSTEMİ
|
Neden Patent Alıyoruz?
Ülkelerin ekonomik gelişmelerinde, yeniliklerin ve yeni buluşların sanayiye uygulanması büyük önem taşımaktadır. Yenilikler ve buluşların sanayiye uygulanması ve sonuçta ekonomiye katkı sağlamasında en önemli etken, buluş sahibinin ödüllendirilmesi ve buluş yapılmasının özendirilmesidir. Patent sistemi, buluş sahibine, buluşunu açıklaması karşılığında buluş konusu ürünü üretme, satma ve kullandırma konusunda belirli bir süre ayrıcalık veren ve böylece buluş yapılmasını özendirerek sanayinin gelişmesine yardım eden ve bugün bütün gelişmiş ülkelerce kabul edilerek uygulanan bir sistemdir.
Bu nedenle, bulduğumuz bir buluşun, işletmemizde kullanılan bir yeniliğin başkaları tarafından da aynen taklit edilerek kendimize rakip oluşturulmasını istemiyorsak patent başvurusunda bulunmalıyız.
Patent Nedİr ?
Teknolojin bir alanında gerçekleştirilen ve patent başvurusunda bulunulan bir buluş konusunda, sadece buluş sahibine buluş konusu ürünü üretme, satma ve kullandırma konusunda ayrıcalık veren bir haktır.
Her Buluş İçİn Patent Alabİlİr mİyİm?
Ülkemizde patent koruması, 551 Sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca sağlanmaktadır. Yürürlükteki yasal mevzuat uyarınca, patent verilebilme kriterleri ve hangi buluşların patent verilerek korunacağı belirlenmiştir.
Bir buluşa patent verilebilmesi için aşağıdaki üç kriterin oluşması gerekmektedir.
Yenilik: Buluşun Türkiye'de ve dünyada yeni olması, daha önce kullanılmamış olması, herhangi bir dergi, bülten vs. yayın organında yayınlanmamış olmasıdır.
Sanayide uygulanabilirlik: Buluşun salt teoride kalmaması, uygulanabilir olmasıdır.
Tekniğin bilinen durumunun aşılması: O konudaki teknolojiyi belli bir yerden bir üst seviyeye çıkartabilecek nitelikte olmasıdır.
551 Sayılı Kararnamede belİrtİlen patent verİlerek korunamayacak konular ve buluşlar:
- Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları;
- Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları;
- İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri
- Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar, bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleridir.
Türkİye'de Buluşların Korunması Nasıl Gerçekleşmektedİr?
Türkiye'de buluşlar patent ve faydalı model belgesi verilerek korunmaktadır. Patent sistemi ise incelemeli ve incelemesiz olmak üzere iki prosedürden oluşmaktadır.
İncelenmeli Patent Sİstemİ
Bu sisteme göre değerlendirilen başvurular için araştırma ve inceleme raporları düzenlenir. Bir başvuru en fazla 3 kez incelemeye tabi tutulur. Bu sisteme göre bir başvurunun patent olma süresi ortalama 4 yıl civarındadır. İncelemeli patentin süresi 20 yıldır.
İncelemesİz Patent Sİstemİ
Bu sisteme göre değerlendirilen başvurular için sadece araştırma raporu düzenlenir. Bu sisteme göre bir başvurunun patent olma süresi ortalama 2,5 yıl civarındadır. İncelemesiz patentin süresi 7 yıldır.
Faydalı Model Sİstemİ
Bu sisteme göre değerlendirilen başvurular için araştırma ve inceleme raporları düzenlenmez. Bu sisteme göre, bir başvurunun FM belgesini alma süresi ortalama l yıl civarındadır. FM Belgesinin süresi 10 yıldır.
Faydalı Model Belgesi verilerek korunan buluşlar sadece yenilik ve sanayiye uygulanabilir olma kriterlerine sahip olmalıdırlar. Ayrıca patentten farklı olarak, usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler faydalı model belgesi verilerek korunamazlar.
Patent İle Faydalı Model Arasındaki Fark Nedİr?
Faydalı model başvurularında,
- Tekniğin bilinen durumunun aşılması kriteri aranmaz.
- Koruma süreleri farklıdır.
- Faydalı model başvuruları için araştırma ve inceleme raporları düzenlenmez.
- Usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler için faydalı model başvurusu yapılamaz.
Yukarıdaki farklılıklar sadece prosedüre ilişkin olup, mevcut yasaya göre faydalı model belgesi sahibine tanınan haklar (Belge aldığı buluş konusu ürünün, kendisinden izinsiz olarak başkaları tarafından üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesini önleme konusunda sağlanan haklar), patent sahibine tanınan haklarla aynıdır.
Patent/Faydalı Model Hakkının Korunmasının Devamı İçin Ne Yapmalıyız?
Bir patent veya faydalı model belgesi hakkını devam etmesi için başvuru aşaması da dahil olmak üzere her yıl, yıllık ücretlerinin ödenmesi gerekmektedir. Yıllık ücret için vade tarihi başvuru tarihine denk gelen ay ve gündür. Ayrıca patent belgesinin verildiği tarihten itibaren 3 yıl içinde patent konusu buluşun kullanılması zorunluluğu bulunmaktadır.
Patent/Faydalı Model Başvuruları Nereye, Nasıl Yapılır?
Bir patent veya faydalı model belgesi başvurusu, Türk Patent Enstitüsü'ne yapılır. Başvuru için verilmesi gereken evrak:
1) Başvuru dilekçesi;
2) Özet; (Üç nüsha)
3) Buluş konusunu açıklayan tarifname; (Üç nüsha)
4) Patentle korunması istenilen buluşun unsur veya unsurlarını kapsayan istem veya istemler; (Üç nüsha)
5) Tarifnamede, istem veya istemlerde atıf yapılan resimler; (Üç nüsha)
6) Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir belge.
BAŞVURU DOSYASI NASIL HAZIRLANIR?
Bir patent başvuru dosyasının hazırlanması esnasında en önemli kısım tarifname ve istemlerin yazılmasıdır. Patent başvurularında buluşlar yazılı metinler üzerinden değerlendirmeye alındığından, buluşun anlatıldığı kısımları içeren tarifname ve istemlerin çok iyi hazırlanması gerekmektedir.
Tarifname, patent konusu buluşla ilgili tüm özelliklerin hiçbir şey gizlenmeden açıklandığı metindir. Bu metinde; buluşun ilgili olduğu teknik alan ve bu konuda mevcut teknoloji içinde yer alan özellikler, buluşun çözümünü amaçladığı teknik problemler, buluşun açıklanması resimleri gerektiriyorsa hazırlanan resimlerle ilgili açıklamalar, buluşun ayrıntılı bir şekilde açıklanması ve buluşun sanayiye uygulanma biçimi açıklanır.
İstemler ise bir patent başvurusunun en önemli bölümüdür. İstemlerde, buluşun patentle korunması istenilen yeni teknik özellikleri açıklanır. İstemlerde buluş, erişilmesi istenilen sonuçlar veya amaçları içerecek şekilde açıklanmaz. İstemlerin dayanağı tarifname olduğundan, tarifnamede bahsedilmeyen özelliklere istemlerde yer verilmez. Bir başvuru, bir veya birden çok istem içerebilir.
Türkiye'de Alınan Bir Patent/Faydalı Model Belgesi Tüm Dünyada Geçerli midir?
Buluşların patentle korunması her ülkede geçerli olan ulusal yasalar çerçevesinde sağlanmaktadır. Yani, bir ülkede alınan patent sadece o ülkede geçerlidir. Bir buluşun farklı ülkelerde de korunması için, korunma istenen her ülkede patent başvurusunun yapılması zorunludur.
Tek bir başvuru ile birden fazla ülkede başvuru yapılması olanağını sağlayan Patent İşbirliği Anlaşması, Avrupa Patent Sözleşmesi gibi uluslararası anlaşmalar bulunmaktadır. Türkiye'de söz konusu anlaşmalara taraf olduğundan, bu anlaşmalar vasıtasıyla birden fazla ülkeye aynı anda başvuru yapabilmek mümkündür.
Patent/faydalı model belgesİ ile sağlanan haklar nasıl değerlendirilir?
Patent/Faydalı model belgesi hakkı bir bedel karşılığında devredilebilir, lisans sözleşmesi yoluyla kiralanabilir. Ayrıca, bu hak veraset yoluyla varislere intikal ettirilebilir veya rehin edilebilir. |
|
|
|
PATENT HİKAYELERİ
|
Bundan tam 161 yıl önce, 16 Ekim 1846 tarihi sabah saatlerinde ABD’nin Boston şehrindeki Massachusetts General Hastanesi’nde küçük bir cerrahi girişim planlanmıştı. Ancak bu operasyon daha önce gerçekleştirilen işlemlerden biraz farklı bir durum arzediyordu. 
1902'de bir İngiliz tüfek yapımcısı, insanı bir fincan çayla uyandıracak bir mekanizma icat etti. 1976'da ise, Peter MacNeil belki bir fincan çay, pek narin olmayan Kanadalıları uyandıramayacağı için, “Soğuk Hava Püskürtmeli Aygıtı'nın patentini aldı. 
Bir james Bond filminden fırlamışa benzeyen, hem karada hem denizde gidebilen Land Shark, David Baker (İngiltere) tarafından icat edilen, devrimci nitelikli üç tekerlekli bir araçtır. 